Raadsels Christina van Zweden in Baarle opgehelderd

Waarom verbleef Koningin Christina van Zweden in 1654 in Baarle? Bij het onderzoek naar de geschiedenis van de oude weg Nijmegen-Antwerpen – nu het Marikenpad – is en passant eindelijk een bevredigend antwoord op die vraag gevonden.

 

Christina deed in 1654 afstand van de troon en ondernam een geruchtmakende reis van Zweden naar Rome. Halverwege woonde ze enkele maanden in Antwerpen, voordat ze zich in Brussel in het geheim tot het katholicisme bekeerde. Het staat vast dat ze de nacht voor haar aankomst in Antwerpen heeft doorgebracht in Loveren bij Baarle.

 

De Baarlese heemkundige pater Loffeld suggereerde in 1973, dat ze een tip kan hebben gehad van Hugo de Groot. Volgens een onbewezen verhaal zou die tijdens zijn vlucht naar Antwerpen in 1621 in herberg De Zwaan in Loveren hebben gelogeerd. De Groot werd later adviseur van Christina. In de geschiedschrijving van Baarle wordt deze vermeende reistip door Hugo de Groot nog altijd vermeld.

Het probleem met deze verklaring is echter dat De Groot tijdens de reis van Christina al negen jaar dood was, en dat er sinds zijn vlucht 33 jaar waren verstreken. Het is moeilijk voor te stellen dat Christina zich door zo’n oude tip van de Groot alsnog naar Loveren heeft laten sturen. Des te meer omdat ze er een omweg voor moest maken. Ze kwam namelijk van Breda en reisde door naar Antwerpen. Baarle lag uit de route.

 

Droit d’auberge

Onderzoek naar de geschiedenis rond het Marikenpad heeft een veel aannemelijker verklaring aan het licht gebracht. Een groepje jezuïeten begeleidde Christina bij haar bekering tot het katholicisme. Onder hen Charles-Alexander van Manderscheid, particulier kapelaan van de Spaanse ambassadeur in Zweden. Hij was telg van dezelfde adellijke Luxemburgse familie als de toenmalige abdis van Thorn, Anna Salome van Manderscheid-Blankenheim. Kasteel Bruheze in Loveren behoorde tot de bezittingen van de abdij van Thorn, een machtig bolwerk in de strijd tegen de reformatie. De abdis had in Bruheze het droit d’auberge (recht op onderdak) en dat gold tevens voor ieder die namens haar aanklopte. Het kostte de kapelaan waarschijnlijk weinig moeite dat recht via Anna Salome in werking te stellen voor zijn beroemde bekeerlinge.

 

Datumkwestie

Het onderzoek bracht nog meer aan het licht. In de annalen van de Baarlese heemkundekring Amalia van Solms wordt de overnachting van Christina gedateerd op 11 en 12 augustus 1654. De Vlaamse historicus Diederik Lanoye heeft echter op basis van nauwkeurig onderzoek vastgesteld dat Christina al op 5 augustus in Antwerpen arriveerde.

 

De onjuiste datering is de heemkundekring nauwelijks aan te rekenen, aangezien er in de historische geschriften veel verwarring over heerst. In Baarle heeft men de foute datering van Christina’s tijdgenoot Gualdo Priorato overgenomen, die de (verdwenen) aantekeningen van Christina zelf als bron gebruikte. Vermoedelijk heeft zij bij het passeren van de grens van Utrecht naar Holland verzuimd de kalender tien dagen terug te zetten. Dat was in die dagen het verschil tussen de juliaanse kalender in Noord-Europa en de gregoriaanse kalender in Zuid-Europa.

Er resteert dan een verschil van drie dagen. De afwijking bij Priorato bedraagt namelijk geen tien maar zeven dagen. Mogelijk is dat het gevolg van zijn pogingen om de dagen van de week op hun plaats te krijgen.

25 maart 2017
marikenpad2
Uncategorized

Een idee over “Raadsels Christina van Zweden in Baarle opgehelderd

  1. Waarin een klein dorp groot kan zijn. Persoonlijk heb ik altijd een zwak gehad voor Christina van Zweden. Zij heeft mogelijk nog een rol gespeeld bij de zaken die speelden tussen Zweden en de Republiek als informele gezant. De Republiek was in die tijd zeer invloedrijk in Zweden en Denemarken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *