HET PAD -› Etappe 5

Kies een routebeschrijving:

Roemruchte reizigers die jou in deze etappe voorgingen

Onderweg

Niet alleen de Heuvel aan de oostkant, ook de Markt aan het westelijke uiteinde van de Steenweg (de huidige Heuvelstraat) was een Tilburgse pleisterplaats. Op deze prent door Jan de Beijer (1742) staat links een diligence voor herberg De Drie Zwanen. Let op: om historische redenen gaat het Marikenpad door de Heuvelstraat. Na 11 uur 's morgens verandert die grotendeels in voetgangersgebied. Oftewel: fietsers moeten afstappen.
Niet alleen de Heuvel aan de oostkant, ook de Markt aan het westelijke uiteinde van de Steenweg (de huidige Heuvelstraat) was een Tilburgse pleisterplaats. Op deze prent door Jan de Beijer (1742) staat links een diligence voor herberg De Drie Zwanen. Let op: om historische redenen gaat het Marikenpad door de Heuvelstraat. Na 11 uur 's morgens verandert die grotendeels in voetgangersgebied. Oftewel: fietsers moeten afstappen.
Nadering van Alphen vanaf de Oude Tilburgsebaan. De kerktoren van Alphen aan de horizon was eeuwenlang een belangrijk oriëntatiepunt voor reizigers tussen Tilburg en Loveren.
Nadering van Alphen vanaf de Oude Tilburgsebaan. De kerktoren van Alphen aan de horizon was eeuwenlang een belangrijk oriëntatiepunt voor reizigers tussen Tilburg en Loveren.
De oude pleisterplaats Loveren, waar de weg van Breda naar Turnhout die van 's-Hertogenbosch naar Antwerpen kruiste. Links vooraan de voormalige herberg 'De Zwaan'. Het gebouw stamt uit 1640, al is het daarna meermalen onderhanden genomen. Maar ook al in de 16e eeuw was de uitspanning hier gevestigd. De volksoverlevering dat Hugo de Groot hier zou hebben overnacht tijdens zijn beroemde vlucht in 1621 naar Antwerpen klopt niet. Hugo reisde in de vluchtnacht aan één stuk door van Waalwijk naar Antwerpen. Verderop links bevond zich de oprijlaan van kasteel Bruheeze, waar - en dat is een historisch feit - koningin Christina van Zweden in 1654 overnachtte. Van het kasteel is niets meer over.
De oude pleisterplaats Loveren, waar de weg van Breda naar Turnhout die van 's-Hertogenbosch naar Antwerpen kruiste. Links vooraan de voormalige herberg 'De Zwaan'. Het gebouw stamt uit 1640, al is het daarna meermalen onderhanden genomen. Maar ook al in de 16e eeuw was de uitspanning hier gevestigd. De volksoverlevering dat Hugo de Groot hier zou hebben overnacht tijdens zijn beroemde vlucht in 1621 naar Antwerpen klopt niet. Hugo reisde in de vluchtnacht aan één stuk door van Waalwijk naar Antwerpen. Verderop links bevond zich de oprijlaan van kasteel Bruheeze, waar - en dat is een historisch feit - koningin Christina van Zweden in 1654 overnachtte. Van het kasteel is niets meer over.
Knooppunt Loveren was een ideale locatie voor postiljons om poststukken onderling te ruilen. Al in 1629 werd dit zo gedaan. K. Keizer vond in het archief van Tilburg de historische documenten. In zijn 'Beknopte geschiedenis van het postwezen in Tilburg' (1963) schrijft hij dat op maandag- en donderdagmiddagen om half vier een postiljon vertrok uit 's-Hertogenbosch. Die reisde via Tilburg naar Baarle, waar hij overnachtte. Hij wisselde zijn post met de zijn collega uit Antwerpen, die op dinsdag- en vrijdagmorgen om half tien arriveerde. Ook de post uit Turnhout werd daar gewisseld. De postiljons namen eveneens de post van en naar de tussenliggende plaatsen mee. (Ets uit 1711 door Jan Luiken.)
Knooppunt Loveren was een ideale locatie voor postiljons om poststukken onderling te ruilen. Al in 1629 werd dit zo gedaan. K. Keizer vond in het archief van Tilburg de historische documenten. In zijn 'Beknopte geschiedenis van het postwezen in Tilburg' (1963) schrijft hij dat op maandag- en donderdagmiddagen om half vier een postiljon vertrok uit 's-Hertogenbosch. Die reisde via Tilburg naar Baarle, waar hij overnachtte. Hij wisselde zijn post met de zijn collega uit Antwerpen, die op dinsdag- en vrijdagmorgen om half tien arriveerde. Ook de post uit Turnhout werd daar gewisseld. De postiljons namen eveneens de post van en naar de tussenliggende plaatsen mee. (Ets uit 1711 door Jan Luiken.)

Meer info onderweg vind je bij de routebeschrijving

Tilburg – Loveren

-› -› -› Sinds mensenheugenis strekt zich ten zuid-westen van Goirle tussen de beken Oude Leij en Poppelsche Leij de Regte Heide uit. Dit stuk woeste grond werd altijd al doorkruist door ruiterpaden uit Tilburg in de richting Baarle-Nassau/Baarle-Hertog en het nabijgelegen Loveren.

Bij het bestuderen van de oude kaarten kun je je verbazen over de hoeveelheid paden die er in de loop van de tijd zijn gebruikt. Toch zijn zulke bundels van paden niet zo vreemd in onontgonnen gebieden. Ruiters kozen nu eenmaal hun eigen weg, en die liep niet steeds hetzelfde. Verderop in het Marikenpad op de woeste gronden ten noorden van Sint-Job-in-‘t-Goor bestond een soortgelijke bundel van paden. Daar is dat in de loop van de eeuwen één duidelijke weg geworden.

Op de Regte Heide is het zo ver niet gekomen. Een verschil met vroeger is wel, dat je er niet meer je eigen pad kunt banen: de beheerder, Brabants Landschap, heeft de loop van de paden vastgelegd, en daar mag je niet van afwijken. Maar over dat netwerk van paden kunnen nog wel heel wat verschillende routes  worden gekozen.

Nog altijd moeten reizigers rekening houden met de loop van de Oude Leij die de heide aan de westelijke kant begrenst. Vanouds zijn er twee oversteken waarlangs je vanaf de Regte Heide naar Alphen en vandaaruit naar Baarle kunt: de brug bij het Riels Hoefke (wandelknooppunt 26) en en die bij de Goorstraat (wandelknooppunt 42).

 

Op sommige oude kaarten vind je ook nog een ruiterpad ten oosten van de Regte Heide over Nieuwkerk langs de Poppelsche Leij: een geschikte route als je tussen Goirle en Baarle niemand wilde tegenkomen.

 

Al deze paden hadden gemeen dat ze door dun bevolkt, ruig gebied gingen, een ideale omgeving voor struikrovers. En reisde je met een wagen dan moest je weten welke route het meest betrouwbaar was om niet in de modder te blijven steken of in het rulle zand. Relatief veilig en betrouwbaar was de westelijke route over Riel. Daar bleef je het dichtst bij de bewoonde wereld.

Toch kozen voetgangers wel degelijk de route over de hei, die ze opgingen voorbij de Jacobshoeve aan de Sint Jacobsbaan in Goirle. Die namen wijzen op het gebruik als pelgrimsroute.

 

Ook wie in de 21e eeuw de etappe Tilburg-Loveren van het Marikenpad bereist, heeft een ruime keus aan routes.

Twee wandel- en fietsroutes – de weg over Riel en Alphen (5a) en de oostelijke route langs de Poppelsche Leij (5b) – zijn daarvoor speciaal uitgezet.

Het netwerk van paden op de Regte Heide is al eerder uitstekend in kaart gebracht met behulp van wandelknooppunten. Hier geldt momenteel nog een belangrijke restrictie: de fiets is op de Regte Heide taboe. Dat kan in de toekomst veranderen, want de gemeente Goirle heeft een – omstreden – vergunning aangevraagd voor de aanleg een fietspad van oost naar west.

Als je over het padennetwerk van de Regte Heide wilt wandelen, begin je met de oostelijke wandelroute (5b). Heb je Goirle achter je, en ben je de N630 (de weg naar Poppel) overgestoken, dan volg je de route nog even totdat je wandelknooppunt 30 of – een stukje verder – wandelknooppunt 60 tegenkomt. Vanaf knooppunt 30 kun je naar het Riels Hoefke lopen, vanaf knooppunt 60 naar de Goorstraat. Je gebruikt bij de doorsteek van de Regte Heide de aanwijzingen op de wandelkaart onder de knop ‘5c Wandelpaden over de regte Heide’. Vervolgens loop je naar Alphen, waar je in het centrum kunt aansluiten op de westelijke wandelroute naar Loveren (5a).

Zilveren koningsschild van voerman Adrianus Broes, schutterskoning in 1735 van het Voetbooggilde Sint Joris in Tilburg. Het vervoer over de weg tussen 's-Hertogenbosch en Antwerpen was een belangrijk middel van bestaan voor de Tilburgers. Mede daaraan heeft Tilburg nog altijd zijn omvangrijke transportsector te danken.
Zilveren koningsschild van voerman Adrianus Broes, schutterskoning in 1735 van het Voetbooggilde Sint Joris in Tilburg. Het vervoer over de weg tussen 's-Hertogenbosch en Antwerpen was een belangrijk middel van bestaan voor de Tilburgers. Mede daaraan heeft Tilburg nog altijd zijn omvangrijke transportsector te danken.